Het aantal plastic flesjes per kilometer was in het vierde kwartaal van vorig jaar 70,2 procent lager dan het gemiddelde van het vierde kwartaal in de jaren 2017 tot en met 2021. Bij het vergelijken van het vierde kwartaal van 2021 met de gemiddelden in de periodes januari 2017 tot en met juni 2021 is de vermindering 65,4 procent. Groot: ‘In het vierde kwartaal is het aantal drankverpakkingen dat Zwerfinator vindt altijd hoger dan in andere kwartalen. Dat komt omdat verpakkingen door bladverlies in struiken en bermen beter zichtbaar zijn.’
Minder plastic flesjes
Pas halverwege augustus nam het aantal plastic flesjes op straat, in parken en op parkeerplaatsen zienderogen af. In het eerste halfjaar van vorig jaar vond Groot nog 8,3 stuks per kilometer, hetzelfde aantal als in 2020. In het derde kwart van dat jaar zette de daling in: 5,4 per kilometer. En in de laatste drie maanden werd deze echt goed zichtbaar: 2,9 plastic flesjes per kilometer. Groot schrijft de ontwikkeling toe aan het heffen van statiegeld op deze verpakkingen. Ook al omdat de hoeveelheden andere drankverpakkingen die hij per kilometer vindt nauwelijks zijn veranderd tussen 2017 en 2021.
Mondkapjes in afval
‘Er zijn geen andere acties of campagnes geweest om bewustwording rond plastic flesjes en zwerfafval te vergroten. Eind 2021 was wel een soort campagne rond mondkapjes in het zwerfafval van Nederland Schoon. Maar die werkte in 2020 niet en in 2021 ook niet.’ Niet alleen vond Groot minder flesjes waar statiegeld op zit, maar ook flesjes waar geen statiegeld op zit (alcohol, zuivel en sap). ‘Alleen deze afname is klein. Het is interessant om te zien of deze afname doorzet.’
Bijna 10 keer meer blikjes in zwerfafval
De statiegeldverplichting veranderde de verhouding plastic en blik in het zwerfafval drastisch. Gemiddeld schommelde deze de afgelopen jaren rond de 1 op 2,7. Vanaf het derde kwartaal volgt een kentering. De verhouding is dan 1 op 4,3 om drie maanden later uit te komen op 1 op 9,4. Dat betekent dat er 9,7 keer zoveel blikjes als plastic flesjes in het zwerfafval lagen, berekent Zwerfiniator Dirk Groot. ‘Het aantal blikjes is dus niet toegenomen. Deze wijziging in de verhouding is een direct gevolg van statiegeld waardoor er dus minder plastic flesjes worden gevonden’, onderstreept hij.
Blikjes
Het totaal aantal drankverpakkingen dat Groot indeelt in blikjes, plastic flesjes en overig kwam in het vierde kwartaal van 2021 ‘duidelijk’ lager uit dan het gemiddelde dan de vier jaar ervoor, weet de zwerfafvalanalist. Daarmee is de daling van het totaal aantal verpakkingen ongeveer gelijk aan de daling van de hoeveelheid plastic flesjes in dat kwartaal, aldus de Purmerender. De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) oordeelde onlangs dat de statiegeldplicht ook geldt voor flessen sap waaraan suiker of water is toegevoegd. De ILT gaat hier ook op handhaven, meldde consumentenprogramma Kassa. Dit klinkt als muziek in de oren van Dirk Groot. ‘Dan zou er echt bijna niets meer liggen. Dan halen we in elk geval makkelijk de afname van 90 procent wat volgens mij de doelstelling is.’
Hoewel de afname fors is, vindt Groot bijvoorbeeld nog steeds plastic flesjes met statiegeld op straat, geeft hij aan. ‘Er zijn dus mensen die dat geld duidelijk allemaal niet zo boeit.’ In het vierde kwart van vorig jaar vond hij 424 flesjes waarvan 94 met statiegeld. Dat is 22 procent. ‘In januari was deze verhouding hetzelfde.’
<
Statiegeld op radar consument
Ondanks dat Groot natuurlijk het allerliefste nul plastic flesjes met statiegeld in het vuil vindt, gaat het echt de goed kant op, stelt hij. Een ‘prullenbakkenonderzoek’ onderschrijft dat. ‘Ik heb in november een dat onderzoek gedaan naar de inhoud van 174 openbare prullenbakken, dat heb ik in 2019 en 2020 ook gedaan, daarin was de inhoud en de verhoudingen van de soorten afval nagenoeg gelijk op de plastic flesjes na. Dat aantal was 60 procent minder dan in 2019 en 2020, dus ik denk dat het antwoord is dat de meeste mensen het heel goed snappen dat er statiegeld zit op plastic flesjes en dat ze die moeten inleveren bij de supermarkt.’
Supermarkten doen het goed
Supermarkten doen het over het algemeen prima qua inname, vindt Groot. Soms accepteren machines niet alle flesjes, maar dat wordt dan altijd opgelost via de servicebalie, geeft hij aan. Hij hoopt verder dat Statiegeld Nederland snel regelt dat mensen hun flesjes ook op bemande treinstations en bij tankstations kunnen inleveren. ‘Dat is beloofd en toegezegd, maar daar is nog niks van terecht gekomen. Supermarkten hoeven het niet alleen te doen, ze zijn niet de enigen die plastic flesjes verkopen, er zijn nog veel andere plekken waar innamepunten logisch zouden zijn.’ Distrifood vroeg ook Statiegeld Nederland naar hun bevindingen, maar die organisatie komt pas in februari met cijfers.
