De ene prijsstijging is nauwelijks aangekondigd of de volgende is alweer onderweg. Zeker sinds het uitbreken van de oorlog in Oekraïne rijzen de prijzen van bijvoorbeeld energie, bouwmaterialen en agrogrondstoffen de pan uit. Supermarktondernemers merken dit aan hun resultaten van de eerste 24 weken van 2022: de omzet ligt 2,3 procent lager vergeleken met dezelfde periode vorig jaar (index 97,7) en de volumes dalen met 8,1 procent, zo becijferde adviesbureau Marshoek.

Toekomst onzeker

In die tijd zijn de prijzen van het gemiddelde supermarktproduct met 6,3 procent toegenomen. Vergeleken met 2019 is de stijging zelfs 13,8 procent. Klanten besteden door de hogere prijzen dan ook minder in de supermarkt. Wel bezoeken ze deze vaker, wat weer kansen biedt op het verkopen van impulsproducten, benadrukt retailconsultant Richard Kievit. Hoewel Marshoek hier nog geen compleet beeld van heeft, valt wel vast te stellen dat de marge met 2 procent (index 102) beperkt is gestegen vergeleken met de eerste 24 weken van 2021. ‘Omdat volumes en omzetten onder druk staan, heeft een supermarkt meer marge nodig om de hogere kosten te kunnen dekken’, legt Kievit uit. Dat lukt op dit moment nog redelijk, weet de expert. ‘Maar de vraag is hoe dit zich naar de toekomst gaat ontwikkelen.’

Meer derving, hogere loonkosten

De hogere kosten vertalen zich ook in hogere lonen voor supermarktpersoneel. ‘Dit zal deels te maken hebben met de personeelstekorten die voelbaar zijn in de branche en ook met de cao-ontwikkelingen.’ Daarbij valt wel op dat bij de kleinere ketens de lonen sneller stijgen dan bij grotere ketens, constateert Kievit . ‘Bij de kleinere supermarktketens hebben de gestegen lonen dan ook een groter drukkend effect op de exploitatie.’ Omdat klanten minder kopen bij hun winkelbezoek, stijgt de derving met 7,4 procent, wijzen de cijfers van Marshoek uit. Kievit: ‘Vaak zie je dat als omzet en volumes dalen het moeilijker is om je derving laag te houden, omdat immers de omloopsnelheid afneemt, dan neemt dus ook de derving weer toe.’

Stijgende energielasten

De energielasten blijven stijgen en vormen een grote kostenpost voor ondernemers. Deze zullen deze winter nog sterker toenemen, niemand weet waar dit eindigt, stelt Kievit. Inzetten op energiebesparing en vergroenen kan helpen om de kosten te drukken, geeft de retailconsultant aan. ‘Als je dat slim aanpakt, heeft de consument best begrip en kun je zelfs groene punten scoren. Uiteindelijk betekent het ook scherper zijn op kosten die je wel kunt beïnvloeden.’ Niet alleen de kosten van energie zijn hoog, ook die van investeren. Ook de rentes stijgen door, wat investeren nog duurder maakt en de terugverdientijd verlengt. Dit betekent kritischer zijn, zegt Kievit. ‘Duurzame investeringen lonen meer, langetermijnvisie is erg belangrijk.’

Paniek nu niet nodig

Ondanks de onduidelijkheid hoe lang de prijsstijgingen doorgaan en mogelijk een nakende recessie, is er geen reden tot paniek, volgens Marshoek. ‘Natuurlijk, als je net geïnvesteerd hebt of voor een grote investering staat, is het allemaal lastiger dan vooraf ingeschat’, aldus Kievit. Wellicht lopen de prijzen van voedsel verder op en gaan consumenten een groter deel van hun inkopen hieraan besteden, zegt de retailexpert. ‘Maar van oudsher is de supermarktbranche minder gevoelig voor een economische crisis.’

Geen reden tot paniek, maar ondernemers moeten er scherp op letten hun omzet en marge enerzijds en anderzijds hun kosten in de hand te houden, onderstreept Kievit. Hij noemt als voorbeeld huurindexatie. ‘Je hoeft niet te accepteren dat deze wordt verhoogd met de consumentenprijsindex van dat moment. De verhuurder voelt de inflatie namelijk niet zoals deze nu is. Ga daarom in gesprek over een realistische huurindexatie’ Hij adviseert ‘in deze tijden’ scherpe keuzes te maken. ‘Wees goed voorbereid op alle scenario’s, laat je goed informeren en zorg dat alles binnen je invloedssfeer op orde is. Juist in mindere tijden moet ondernemerschap komen bovendrijven.’