De derde week van juli liep ik de Vierdaagse van Nijmegen, mijn twaalfde alweer. Dat gaf me 160 kilometer lang de kans mijn hoofd leeg te maken en ruimte te creëren voor nieuwe inzichten. Waaronder het onderstaande.
Zo'n Vierdaagse is in zekere zin een 'minimaatschappij' van een week. Er zijn regels en protocollen, een bloeiende economie die zich tegoed doet aan de lopers en zelfs verschillen in cultuur en gedrag zijn waar te nemen. Binnen die ordening moeten 48.000 wandelaars hun plek vinden en dat valt niet altijd mee.
Een goede voorbereiding helpt, maar is geen garantie voor succes. Onderweg komt het minstens zozeer aan op wendbaarheid bij veranderende omstandigheden en op weerbaarheid wanneer het tegenzit.
Voorsorteren: een gedegen voorbereiding
Het begint met tijdig voorsorteren en je gedegen voorbereiden, met alleen inschrijven ben je er niet. Al is er ieder jaar weer een flink cohort 'bucketlistlopers' die dat toch probeert.
Het doel is voor alle lopers hetzelfde: de Vierdaagse uitlopen (zelfs al is het eens en nooit meer). Je denkt na over hoe je dat doel wilt bereiken en wat de factoren zijn die succes, maar ook falen, mogelijk maken. Op die succes- en faalfactoren stem je je planning af en definieer je je milestones. Je wilt ook het gevoel hebben dat je er op tijd klaar voor bent.
Het is in feite een planning & controlcyclus en je budgetteert. Het halen van de eindstreep vraagt om veel oefenkilometers en dus tijd, energie en discipline.
Maar dan zijn we er nog niet, want ook investeren in de juiste wandeluitrusting is van groot belang, en dan met name wandelschoenen en wandelsokken.
Kijk je onderweg om je heen, dan valt op dat niet iedereen even goed heeft kunnen voorsorteren. Da's op zich ook best lastig, omdat de wandelomstandigheden sterk kunnen variëren. De Vierdaagse kan plaatsvinden in de volle zon met dertig graden, maar net zo goed in de stromende regen.
Wendbaarheid: bijsturen als het tegenzit
Als je niet optimaal hebt kunnen voorsorteren, dan komt het op je wendbaarheid aan. Je vermogen om het eerdere plan aan te passen aan de omstandigheden.
Zo is één van mijn succesfactoren het consistent kunnen lopen van mijn eigen tempo. Degenen die ook al eens Vierdaagse hebben gelopen, weten dat dat niet altijd meevalt. Sterker nog, het is best een uitdaging.
Dat begint al bij de start, wanneer tienduizenden lopers het parcours op willen en zich voor het startpunt verzamelen. Elke loopafstand heeft een bepaalde starttijd. Je mag niet eerder weg dan dat tijdstip en daar wordt strak de hand aangehouden.
Wil je een beetje je eigen tempo kunnen lopen, dan is het zaak om snel tot de voorhoede te behoren. Dus je neemt een trein eerder, zodat je al een half uur vroeger op de Wedren paraat staat om als een van de eersten te kunnen starten. Je bent echter niet de enige die dat had bedacht, dus dat helpt niet echt.
Gelukkig begint een deel van de lopers al vroeg met pauzeren en dat geeft dan weer wat ruimte. Maar niet lang. Op 3 van de 4 wandeldagen zitten er grote afstanden over de dijk in het parcours en moet het gezelschap indikken. De snelheid neemt dan af tot die van de langzaamste lopers.
De enige manier om je eigen tempo een beetje te redden, is dan op snelheid door de berm. Om rendement te halen, ga je meer risico nemen. Je kunt immers vallen en/of en blessure oplopen.
Onderweg blijkt ook dat de drijfveren van lopers verschillen. Voor mij is de Vierdaagse een prestatieve wandeltocht, waarbij ik voortvarend de eindstreep wil halen. Voor veel andere lopers draait het vooral om een gezellige wandeltocht.
Dat we in het verkeer, en dus ook het wandelverkeer, zoveel mogelijk rechts moeten houden, zijn veel lopers ineens vergeten, of ze vinden het niet belangrijk. Onvermijdelijk betekent dat wat slalom tussen de gelederen door, of je tempo wat laten zakken.
Dit jaar koos ik vaker voor het laatste en besloot ik de ambitie wat temperen. Niet omdat mijn plan niet deugde, maar omdat de omstandigheden vroegen om bijsturing.
Weerbaarheid: kunnen incasseren
Met voorsorteren in combinatie met wendbaarheid ben je al een eind op weg. Naarmate de kilometers onder je zolen wegglijden, komt het erop aan: the proof is in the pudding. De werkelijke waarde van iets blijkt pas in de praktijk, niet uit hoe goed het in theorie klinkt.
Met andere woorden, is je weerbaarheid op orde en ben je op verrassende omstandigheden voorbereid? Nu pas blijkt of je voldoende hebt geoefend, je conditie op peil is en je spieren, gewrichten en huid de belasting aankunnen. Ook komt het aan op wilskracht, doorzettingsvermogen en kunnen incasseren.
Hier zijn ook regie en alignment van belang. Zo heb ik bijvoorbeeld twee paar wandelschoenen, zodat ik kan afwisselen. Ieder paar heeft een eigen type wandelsokken. Klopt de combinatie niet, dan geeft dat vrijwel zeker klachten.
Kijk je onderweg om je heen, dan blijkt de weerbaarheid voor veel lopers wel een issue. Bij een groot aantal deelnemers kun je je afvragen of ze fit genoeg zijn voor de uitdaging, en ook de keuze van het schoeisel is soms opmerkelijk.
Wil je met succes een Vierdaagse uitlopen, dan moet je ervoor zorgen 'in control' te zijn. Dat betekent niet dat je alle verrassingen kunt vermijden. Het betekent vooral dat je goed hebt voorbereid, afwijkingen tijdig herkent en voldoende wendbaar en weerbaar bent om erop te reageren.
Planning & control in de (wandel)praktijk
Het komt allemaal neer op planning & control.
Je stelt het doel (meedoen aan de Vierdaagse). Dat doel haal je door een plan te trekken. Onderdeel van dat plan is enerzijds een 'taakstelling' (bijvoorbeeld: minimaal 5 wandeltochten van minimaal 30 km om te oefenen). Dat lukt alleen maar met 'budgettaire ruimte' (bestaande uit de investering in wandelschoenen, maar ook het inruimen van tijd voor training én acceptatie door de gezinsomgeving, want een beetje wandeloefening duurt immers algauw een uur of vijf in het weekend).
Tijdens die oefeningen komen ook de eerste 'controlvragen' naar boven. (Werpen de trainingen hun vruchten af? Zijn de schoenen en sokken goed? Kan ik het fysiek aan?) Al in de voorbereidingsfase moet er realisme zijn. Dat realisme kan aanleiding geven tot het aanpassen van het plan.
Anyway, mijn planning & control leek voor deze editie wel op orde. En toch leverde een regiefoutje met sokken en schoenen me wat blaren op, en dus een pittige finaledag. Dat maakte het biertje bij de finish extra bijzonder.
