Geslagen worden of een agressieve hond op je afgestuurd krijgen; het zijn slechts enkele incidenten met omwonenden waarmee bouwmedewerkers tijdens hun werk te maken krijgen. Dat blijkt uit een rondgang van Cobouw langs verschillende bouwbedrijven. Volgens diverse bouwbedrijven neemt agressie op de bouwplaats toe, maar zij denken dat hun werknemers lang niet altijd een melding maken. Er zou een taboe rusten op het melden van dit soort incidenten.

Maar wat blijkt? Niet elk bouwbedrijf heeft een meldsysteem. Is dat er wel, dan zijn werknemers daar regelmatig niet van op de hoogte. Daarnaast weten lang niet alle werknemers in de bouwsector hoe zij moeten omgaan met agressieve burgers. Van de werknemers geven 10 op de 15 aan hierover geen informatie of training te krijgen, blijkt uit rondvraag door Cobouw.

Onvoldoende voorbereide werknemers zorgelijk

Vakbonden CNV en FNV vinden dit zorgelijk. Zonder adequate informatie of training lopen werknemers volgens de vakbonden een groter risico om onvoldoende voorbereid te zijn op agressieve situaties. Dit kan uiteindelijk leiden tot psychische klachten.

Volgens FNV-bestuurder Hans Crombeen heeft de werkgever de verantwoordelijkheid om een veilige werksfeer te creëren. "Hier hebben werkgevers nog wel een paar stappen te zetten." Hiermee doelt hij niet alleen op arbeidsvoorwaarden, maar ook op het geven van de juiste informatie over hoe werknemers kunnen omgaan met onveilige situaties. "De werknemer mag niet de dupe worden van de gevolgen van ontbrekende informatie", vult Gijs Lokhorst, onderhandelaar namens CNV, aan.

Aantal meldingen incidenten 'topje van ijsberg'

Het aantal meldingen dat bij bouwbedrijven binnenkomt, lijkt slechts het topje van de ijsberg. Lang niet alle werknemers maken daadwerkelijk melding van wat hen is overkomen. Dit maakt het voor de werkgever slecht inzichtelijk hoe vaak bouwers last hebben van agressie op de bouwplaats.

Dat meldingen uitblijven komt volgens Martin Ehlert, coördinator Kwaliteit & Organisatie bij vastgoedonderhoudsbedrijf Rutges, doordat veel werknemers zich als 'stoere mannen in de bouw' niet snel uitspreken. Er rust nog steeds een taboe op het melden van incidenten. "Het is een drempel waar mensen overheen moeten."

Bij Rutges kwamen in 2025 11 meldingen binnen van werknemers die te maken kregen met agressieve burgers. De teller voor meldingen in 2026 staat bij het bedrijf op dit moment op 5. "Het is lastig te zeggen of agressie toeneemt, maar we kunnen wel meer aandacht vragen voor het onderwerp", stelt Ehlert.

Fysieke agressie vooral achter voordeur

De meldingen die bij Rutges binnenkomen, gaan voornamelijk over incidenten achter de voordeur. Werknemers worden uitgescholden en bedreigd. "Wanneer wij bij iemand thuis komen schilderen, laten we dit van tevoren weten. We vragen dan ook om ruimte vrij te maken. Toen een collega de bewoner daarop wees, kreeg hij een klap op zijn hoofd", vertelt Ehlert. "Gelukkig droeg deze collega een veiligheidshelm, maar dit gedrag accepteren wij natuurlijk niet." Het incident is gemeld via het interne meldsysteem en de werkzaamheden zijn daarop stilgelegd.

Bij bouwbedrijf Van Wijnen komen ook regelmatig meldingen binnen over agressieve burgers. "Toen collega’s werkzaamheden moesten verrichten in een bewoonde woning, bleek er een wapen aanwezig te zijn." Bas Roordink, directeur veiligheid bij Van Wijnen, kijkt nergens meer van op. Hij vertelde Cobouw 2 jaar geleden al dat werknemers in de publieke ruimte steeds vaker met agressie te maken krijgen. De situatie lijkt anno 2026 niet verbeterd.

Ook in de infrasector komt agressie voor. "Momenteel is het rustig en krijgen wij weinig meldingen binnen, maar het beeld wisselt sterk. Afgelopen kwartaal waren er meer meldingen. Waaronder een incident waarbij werknemers in de openbare ruimte werden beschoten met paintballgeweren", vertelt Anneke Lips, woordvoerder van Van Gelder Groep.

Hoe meer meldingen, hoe beter

Bouwbedrijven moedigen hun werknemers steeds meer aan om ieder incident te melden. Hoe meer meldingen, hoe beter de veiligheid – of liever: de onveiligheid – van werknemers in kaart te brengen is. Lips ziet het liefst dat werknemers alle incidenten, zowel positief als negatief, melden. "Daarin hebben wij hen ook getraind." Ook Van Wijnen wil zoveel mogelijk meldingen binnenkrijgen. "Van meldingen kunnen wij leren. Het helpt ons bepaalde situaties sneller te herkennen en hierop te anticiperen", zegt Roordink.

Vakbonden FNV en CNV maken zich intussen hard voor een psychosociaal veilige werkomgeving. "Want onveilige situaties leveren druk en werkstress op", aldus Crombeen.

Vooral in wijken met hogere criminaliteitscijfers is de kans op agressie groter. Ehlert geeft aan dat Rutges extra voorzichtig is bij werkzaamheden in woningen in achterstandswijken. "Wij zijn in dat geval extra zorgvuldig met de informatie die wij aan bewoners geven. Indien nodig overleggen wij met de woningcorporatie." Op die manier bekijkt het bouwbedrijf hoe het rekening kan houden met bewoners wanneer medewerkers langs moeten komen.

Leren omgaan met agressieve burgers

Volgens de vakbonden is het essentieel dat werknemers leren omgaan met agressieve burgers. "Denk bij projecten achter de voordeur aan een schilder of timmerman", zegt Crombeen. "Wanneer zij aanbellen en de situatie direct gespannen is, bijvoorbeeld omdat de bewoner niet op de hoogte is van de werkzaamheden, kan het snel escaleren." Volgens hem is het daarom belangrijk dat werknemers de juiste technieken krijgen aangeleerd.

Veiligheidsbijeenkomsten

De manier waarop werkgevers hun medewerkers voorbereiden op agressie-incidenten, verschilt. Sommige bedrijven bootsen praktijksituaties na, terwijl andere werken met veiligheidsbijeenkomsten. Vastgoedonderhoudsbedrijf Rutges kiest voor dat laatste. "Werknemers krijgen informatie over het herkennen van ongewenst en agressief gedrag, de grens tussen acceptabel en onacceptabel gedrag en de stappen die zij moeten nemen wanneer een situatie escaleert", legt Ehlert uit.

Volgens hem is de grens tussen acceptabel en onacceptabel gedrag genuanceerd. "Klachten over geluidsoverlast en rommel zijn begrijpelijk. Zolang werknemers niet persoonlijk worden aangevallen omdat ze daar aan het werk zijn, mogen die emoties er zijn en kunnen we met elkaar in gesprek." Daarnaast organiseert het bedrijf regelmatig agressietrainingen voor uitvoerders en bewonersconsulenten.

Scenariotrainingen

Van Wijnen bereidt medewerkers met scenariotrainingen voor op agressie en andere risicovolle situaties. "Onze medewerkers werken vaak in bewoonde woningen. Daarom is het noodzakelijk dat zij weten hoe ze moeten omgaan met agressie, spanningen of andere risicovolle omstandigheden", aldus Roordink.

Tijdens de trainingen worden realistische situaties met acteurs nagebootst, zodat medewerkers kunnen oefenen hoe zij risico's tijdig kunnen herkennen en ernaar kunnen handelen. Medewerkers leren ook dat veiligheid altijd voorrang heeft, aldus Roordink.

Briefings en externe auteurs

Bij Van Gelder krijgen werknemers trainingen in sociale en psychische veiligheid tijdens het werk. Naast reguliere briefings, waarin onderwerpen zoals omgaan met agressie ter sprake komen, huren zij ook externe trainers in om te oefenen met agressie-incidenten in de buitenruimte.

Meldingen moeten normaal worden

Volgens vakbonden FNV en CNV kunnen veiligheidsbijeenkomsten nuttig zijn. Toch zijn die op zichzelf vaak onvoldoende om werknemers goed voor te bereiden op situaties met agressie. "Melden is ontzettend belangrijk en moet genormaliseerd worden", aldus Crombeen.

Hij ziet het als de taak van werkgevers om hun werknemers hierop te wijzen. "Niet iedereen zal een melding maken, maar juist daarom is het belangrijk dat de werkgever alert is. Maakt een deel van je team wél een melding, dan is het zaak om bij de rest na te gaan of zij dezelfde dingen meemaken en hoe zij daarmee omgaan."

Dit artikel verscheen eerder in iets andere vorm op Cobouw.